İç Hastalıkları Uzmanlığı, erişkin bireyin sağlık sorunlarına sürekli ve bütüncül bir yaklaşım sergileme, diğer disiplinlerle sürekli bilgi alışverişinde bulunma, liderlik ve profesyonellik özellikleri ile modern sağlık sisteminin merkezinde yer almaktadır. İç Hastalıkları Uzmanlığı, güncel tıptaki bilgi birikimi nedeniyle sürekli değişen ve gelişen dinamik bir alandır. İç Hastalıkları Uzmanları, günlük klinik uygulamalarında hizmet kalitelerini artırmak için çok geniş bir klinik bilgi birikimine gereksinim duymalıdırlar. Uzmanlar sürekli devam eden eğitim ve yeterlilik sınavları ile bu gereksinimi başarı ile sağlayabilirler.

ABD'de 1936'da başlayan ve daha sonra dünyanın değişik ülkelerinde uygulanan yeterlilik (board) sınavları, sağlık hizmetlerinde kalite standartlarını oluşturarak İç Hastalıkları Uzmanlarının mesleki bilgi, yetenek ve davranışlarını değerlendirip sertifikalandırmaktadır. Bu sertifika, yaşam boyu öğrenme çabasına kendini adayarak, her hastanın hak ettiği en yüksek tıbbi bakımı vermeye gönüllü hekimleri belirlemektedir.

Yeterlilik sertifikası, bir İç Hastalıkları Uzmanının her yönden yeterli bir merkezde uzmanlık eğitimini tamamlayarak, bu eğitimine ilişkin bilgi, deneyim ve klinik beceriler açısından değerlendirildiği bir sınav sürecinden geçtiğini belgelemektedir. Yeterlilik sertifikası, bir İç Hastalıkları Uzmanının en yüksek kalitede sağlık hizmeti verebilecek yetkinlik, güvenilirlik ve sorumluluk düzeyinde olduğunun kanıtı olacaktır. Böylece sağlık planlayıcıları, sağlık kurumları ve yöneticileri ile hastalar, seçtikleri hekimin bu kriterleri taşıdığından emin olacaklardır.

Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği, ülkemizde hizmet veren İç Hastalıkları Uzmanlarının eğitim standartlarının oluşturulması ve geliştirilmesi ile İç Hastalıkları Uzmanlarının en yüksek kalitede sağlık hizmeti verebilecek yetkinlik, güvenilirlik ve sorumluluk düzeyinde olduğunun belirlenmesi için 2002 yılından bu yana her yıl Ulusal İç Hastalıkları Uzmanlık Yeterlilik Sınavı düzenlemektedir.Ulusal İç Hastalıkları Uzmanlık Yeterlilik Sınavı, ülke çapında hizmet veren çok sayıda İç Hastalıkları uzmanının hazırladığı sorularla oluşturulmaktadır. Değişik alanlardan toplanan sorular Ulusal İç Hastalıkları Uzmanlık Yeterlilik Sınavı Yürütme Kurulu tarafından son haline getirildikten sonra adaylara uygulanmaktadır. Sınav çoktan seçmeli 120 sorudan oluşmaktadır. Sorular, ezber bilgiden daha çok klinik yaklaşım ağırlıklı ve adayların hasta karşısında karar verme beceri ve yeteneklerini sınamaya yöneliktir.

Sınava, İç Hastalıkları Uzmanlık eğitimini tamamlamış bütün İç Hastalıkları Uzmanları ve eğitiminin 2 yılını tamamlamış olan İç Hastalıkları Araştırma Görevlileri/Asistanları girebilir. Sınav sonucunda başarılı olan adaylara İç Hastalıkları Uzmanlık Derneğince Ulusal İç Hastalıkları Uzmanlık Yeterlilik Sınavı Başarı Sertifikası verilir. Sınavı başaran Araştırma Görevlileri/Asistanlar sertifikalarını uzmanlık eğitimini tamamladıklarını belgeledikten sonra alırlar.

Yeterlilik Sınavı Yürütme Kurulu Kurul, Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Yönetim Kuruluna bağlı, kendi iç yönergesi ile çalışan 17 üyeden oluşmaktadır. Kurul, Tıp Fakülteleri ile Eğitim Hastanelerinde görev yapan ve İç Hastalıklarının tüm yan dallarını temsil eden İç Hastalıkları Uzmanlarından oluşmaktadır.

Yeterlilik sınavı soruları, sadece teorik bilgiyi değil, klinik değerlendirme ve karar verme yeteneğini de sınamaktadır. Bu nedenle hem bellek hem de sorun çözme yeteneği geliştirilmelidir.

Sınava hazırlanma ve öğrenme aşamasında ezberden çok neden-sonuç ilişkileri öğrenilmelidir. Bu şekilde, sunulan hastanın bilgileri yorumlanırken sorunun cevabına ulaşma olasılığı artar.

Çalışma grupları oluşturulması, tartışma ortamı yaratması açısından faydalı olabilir. Bu şekilde hem teorik bilgiler beraberce gözden geçirilebilir, hem de örnek sorular üzerinde tartışma fırsatı doğar.

Sınav için bir çalışma programı yapmak yararlı olacaktır.

Sınav sırasında cevaplara yönlenmeden, öncelikle sorunun ne sormak istediğini tam olarak anlayın. Sonrasında sorunun içindeki ipuçlarını yakalamaya çalışın. Soru içindeki önemli noktaların altını çizmek, cevapları yorumlarken soruya dönmeyi kolaylaştıracaktır.

• Anamnez ve fizik muayene bulgularının önemini vurgulayan sorular
• Gereksiz tanı ve tedavi yöntemlerini irdeleyen sorular
• Kanıta dayanan tedavi yöntemlerini içeren sorular
• Halk sağlığına yönelik sorular
• Sık görülen bazı belirtilerin, klinik veya laboratuar bulguların nadir görülen hastalıklarla ilişkisini irdeleyen sorular

Örnek Sorular bölümünde yer alan sorular aracılığıyla, tek bir konu üzerinden belleğin ve sorun çözme yeteneğinin farklı sorularla ayrı ayrı nasıl değerlendirebileceğini göreceksiniz. Bu örneklerden de anlaşılacağı gibi sadece belleğe yönelik sorular için değil, sorun çözme yeteneğini irdeleyen sorular için de teorik bilginizin kuvvetli olması gerekmektedir.

Disiplinlere ilişkin soru sayıları genellikle sabit tutulmaktadır. Ancak her disiplinin alt başlıklarına ait soru sayılarında yıllar içerisinde değişiklikler olabilir. Bunun yanında soruların yaklaşık % 30'u birden çok disiplini ilgilendirir tarzda hazırlanmaktadır. Örneğin yoğun bakım alanı sorusu nefrolojiyi, nefroloji sorusu endokrinolojiyi ilgilendirebilir.

Örnek:

Soru konusu: Behçet hastalığının ölümcül bir komplikasyonu olan pulmoner arter anevrizması kendini hemen daima hemoptizi ile belli eder. Aynı hastalarda %80 oranında derin ven trombozu da olur. Bu tablo, doğal olarak, pulmoner emboli ile karışır.

BELLEK'e yönelik soru:

Behçet hastalığında görülen pulmoner arter anevrizması kendini en sık nasıl belli eder?

A. Nefes darlığı

B. Öksürük

C. Hemoptizi

D. Yan ağrısı

E. Çomak parmak

SORUN'a yönelik soru:

30 yaşında bir erkek Behçet hastasında 3 ay evvel sol femoral vende tromboflebit oluşmuş. Aynı hastada 3 gündür hemoptizi var. İlk aklımıza gelmesi gereken tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A. Pulmoner emboli

B. Bronşektazi

C. Akciğer tüberkülozu

D. Pulmoner arter anevrizması

E. Granülomatöz polianjiit